Từ nhiều nghĩa giỏi từ đa nghĩa là những từ bao gồm một số nghĩa biểu thị những đặc điểm, thuộc tính khác biệt của một đối tượng. Hiện tượng nhiều nghĩa được quan giáp thấy ở hầu hết những ngôn ngữ bên trên thế giới.

Bạn đang xem: Khái niệm từ nhiều nghĩa và hiện tượng chuyển nghĩa của từ

Trong tiếng Việt, từ nhiều nghĩa là từ có một nghĩa gốc với một tuyệt một số nghĩa chuyển. Và những nghĩa của từ bao giờ cũng gồm mối liên hệ với nhau. Tuyệt nói một biện pháp khác, một từ nhưng có thể gọi tên nhiều sự vật, hiện tượng, biểu thị nhiều khái niệm thì từ ấy được gọi là từ nhiều nghĩa.

Thông thường, từ nhiều nghĩa sẽ gồm một nghĩa đen và một tốt nhiều nghĩa bóng:

1. Nghĩa đen

Là nghĩa chính, nghĩa gốc của từ. Nghĩa đen là nghĩa trực tiếp, gần gũi, thân quen thuộc, dễ hiểu với thông thường nó ko hoặc không nhiều phụ thuộc vào ngữ cảnh.

2. Nghĩa bóng

Là nghĩa bao gồm sau (nghĩa chuyển, nghĩa ẩn dụ ), được suy ra từ nghĩa đen. Muốn hiểu nghĩa đúng đắn của một từ được dùng, phải kiếm tìm nghĩa vào ngữ cảnh đặt ra.

Ngoài ra, cũng bao gồm một số từ mang tính chất trung gian giữa nghĩa đen với nghĩa bóng, đang chuyển dần từ nghĩa đen sang nghĩa bóng.

VD1:

Xe đạp: chỉ loại xe cộ người đi, gồm 2 bánh, cần sử dụng sức người đạp đến quay bánh. Đây là nghĩa duy nhất của từ xe cộ đạp.Vậy từxe đạplà từ chỉ bao gồm một nghĩa .

VD2: Với từ“Ăn’’:

- Ăn cơm: cho vô cơ thể thức nuôi sống ( nghĩa gốc).

- Ăn cưới: Ăn uống nhân dịp cưới.

- da ăn nắng: da hấp thụ ánh nắng cho thấm vào , nhiễm vào.

- Ăn ảnh: Vẻ đẹp được tôn vinh trong ảnh.

- Tàu ăn hàng: Tiếp nhận mặt hàng để chăm chở.

- Sông ăn ra biển: Lan ra, hướng đến biển.

- Sơn ăn mặt: làm cho huỷ hoại dần từng phần.

…..

Như vậy, từ“Ăn”là một từ nhiều nghĩa .

Nguyên nhân tồn tại từ nhiều nghĩa


Nguyên nhân tồn tại của từ nhiều nghĩa là vì số lượng từ nhiều trong những lúc số lượng khái niệm có nhiều sắc thái ý nghĩa tương đồng nhau mặc mặc dù không trùng khít. Hiện tượng từ nhiều nghĩa tồn tại cả ở cả thực từ cùng hư từ, mặc cho dù hư từ (như các từ: do, bởi, vì, mà v.v) là những từ trừu tượng không dễ để phát triển nghĩa.

Một số phân loại từ nhiều nghĩa

Nghĩa gốc với nghĩa chuyển

Ở cách phân chia này, người ta dựa vào tiêu chuẩn nguồn gốc của nghĩa. Nghĩa là nghĩa gốc là nghĩa có trước, còn nghĩa chuyển là những nghĩa được hình thành sau đây và dựa trên nghĩa gốc. Tuy nhiên, nếu xét về tính ứng dụng, không phải thời gian nào nghĩa gốc cũng là nghĩa phổ biến nhất.

Ví dụ như từ “bạc”:

(1) Đời bạc: Mỏng manh, không nhiều ỏi, ko trọn vẹn

(2) Lễ bạc lòng thành: Ít ỏi, sơ sài

(3) Ăn ở bạc với bố mẹ: không nhớ ơn nghĩa, ko giữ được tình nghĩa trọn vẹn trước sau.

Ở ví dụ bên trên nghĩa (1) của từ “bạc” là nghĩa từ nguyên có gốc là tiếng Hán. Nghĩa (2) và (3) là được phái sinh từ nghĩa (1). Thế nhưng vào tiếng Việt hiện đại, nghĩa (3) mới là nghĩa phổ biến và được dùng nhiều nhất.

*

Nghĩa thường trực cùng nghĩa không thường trực

Dựa vào nghĩa của từ đã thực sự mang ý nghĩa ổn định, thống nhất chưa tốt chỉ đúng vào một số tình huống như thế nào đó để bao gồm thể phân biệt được nghĩa. Nói cho dễ hiểu thì một nghĩa được xem như là nghĩa thường trực, nếu nó đã đi vào cơ cấu thông thường ổn định. Nghĩa không thường trực nghĩa là nghĩa rất hay trong biện pháp nói xa xôi của ngôn ngữ giao tiếp, truyện ngụ ngôn hoặc trong bí quyết nói ẩn dụ, hoán dụ.

Ví dụ như vào câu: “Áo trắng em đến trường, thuộc đàn chim ca rộn ràng. Từng làn gió vờn tóc em, kỷ niệm buồn vui ngập tràn.”

Trong câu trên từ “áo trắng” đang nói đến nữ sinh. Và trong thực tế nó chỉ sở hữu nghĩa này trong một số trường hợp nhất định. Từ đó, ta tất cả thể nói từ “áo trắng” với nghĩa ko thường trực.

Phương pháp có mặt từ nhiều nghĩa

Phương pháp ẩn dụ

Ẩn dụ là một biện pháp tu từ chuyển thương hiệu gọi dựa trên sự liên tưởng, đối chiếu những mặt, những thuộc tính,… giống nhau giữa các đối tượng được gọi tên.

Ví dụ như từ “lá”. Thông thường “lá” được sử dụng theo nghĩa gốc là chỉ bộ phận của cây, thường ở trên cành cây, ngọn cây, đa phần gồm dáng mỏng. Mặc dù nhiên, lúc từ “lá” được mở rộng nghĩa ra sẽ thành các từ gồm như lá gan, lá đơn, lá cờ,… Sự chuyển nghĩa ở trên có tại sao tương đồng, như lá cờ là vật có tác dụng bằng vải, bao gồm bề mặt mỏng như lá cây.

Phương pháp hoán dụ

Hoán dụ là phương thức làm biến đổi nghĩa của từ bằng biện pháp chuyển tên gọi từ sự vật hoặc hiện tượng này sang sự vật hoặc hiện tượng khác, dựa trên mối liên hệ giữa những sự vật hoặc hiện tượng.

Ví dụ như từ “Nhà trắng” sẽ được hiểu theo nghĩa thông thường là từ dùng để chỉ bao gồm quyền của tổng thống Hoa Kỳ đương nhiệm. Tuy nhiên, hiểu theo một nghĩa khác thì đây là từ chỉ một ngôi nhà được sơn color trắng.

Cách phân biệt từ nhiều nghĩa cùng từ đồng nghĩa

Từ đồng âm là những từ giống nhau về âm nhưng khác hẳn nhau về nghĩa. Trong lúc đó, từ nhiều nghĩa là từ với nghĩa gốc với một giỏi một số nghĩa chuyển, những nghĩa của từ nhiều nghĩa luôn có mối liên hệ với nhau.

Cụ thể hơn, từ nhiều nghĩa không giống từ đồng âm ở chỗ những từ nhiều nghĩa thường gồm một đường nét nghĩa phổ biến hay nói cách khác chúng có cùng một nguồn gốc, sau đó mới chia tách ra như hiện tại.

Hiện tượng chuyển nghĩa của từ

1. Kiếm tìm mối liên hệ giữa những nghĩa của từ chân

Điểm chung: đều chỉ bộ phận cuối cùng (của người giỏi của động vật, đồ vật…)

2. Vào một câu cụ thể, một từ thường được sử dụng với mấy nghĩa?

Trong một câu cụ thể một từ thường được sử dụng với một nghĩa.

Ví dụ: từ chín

– Cánh đồng lúa chín vàng. (ở vào giai đoạn vạc triển đầy đủ nhất, thường tất cả màu đỏ hoặc vàng, có hương thơm, vị ngon)

– Thời cơ đã chín, toàn dân chuẩn bị chống chiến (kỹ lưỡng, thấu đáo, đầy đủ mọi khía cạnh)

=> những câu khác nhau thì nghĩa của từ chín cũng khác nhau, tùy từng ngữ cảnh.

3. Trong bài xích thơ Những cái chân, từ chân được sử dụng với nghĩa nào?

Trong bài bác thơ trên, từ chân được sử dụng với nghĩa chuyển.

– Chuyển nghĩa là hiện tượng cầm cố đổi nghĩa của từ tạo ra những từ nhiều nghĩa.

– trong từ nhiều nghĩa có:

Nghĩa gốc là nghĩa xuất hiện từ đầu, làm cơ sở để hình thành những nghĩa chuyển.

Nghĩa chuyển là nghĩa được có mặt trên cơ sở nghĩa gốc.

– Thông thường vào một câu từ chỉ tất cả một nghĩa nhất định. Tuy nhiên trong một số trường hợp từ tất cả thể được hiểu đồng thời theo cả nghĩa gốc với nghĩa chuyển.

Phân biệt từ nhiều nghĩa với từ đồng âm

– Từ đồng âm là hiện tượng chuyển nghĩa của từ làm cho các nghĩa của từ hoàn toàn khác nhau.

Ví dụ:

Tôi gồm một loại cày (cày: danh từ).

Bố tôi đang cày ko kể ruộng ( cày: động từ).

Từ nhiều nghĩa là từ chuyển nghĩa của từ loại giữa nghĩa gốc cùng nghĩa chuyển luôn luôn có mối liên hệ chặt chẽ với nhau.

– Ví dụ:

Ông em bị đau chân (chân: bộ phận trên cơ thể con người hoặc động vật).

Dưới chân bàn gồm hai chiếc hộp nhỏ xinh (chân: chỉ những vật tiếp xúc gần nhất với mặt đất ).

– Từ nhiều nghĩa vào nghĩa chuyển có thể thế thế bằng từ khác

Ví dụ: Hãy nghĩ cho chín rồi mới nói.

Hãy nghĩ mang đến kỹ rồi mới nói.

(Có thể cầm cố thế được bằng những từ không giống bởi vào từ nhiều nghĩa chỉ có một nghĩa gốc và những từ còn lại đều là nghĩa chuyển.)

– Từ đồng âm không thể nuốm thế vào nghĩa chuyển

(Không thể vắt thế bởi các từ khác bởi trong từ đồng âm các từ đều là nghĩa gốc.)

Bài tập minh họa

Bài 1 :

Dùng những từ dưới đây để đặt câu ( một câu theo nghĩa gốc, một câu theo nghĩa chuyển ) :nhà, đi, ngọt.

* Đáp án :

- bên tôi đi vắng / khu nhà ở đẹp quá .

- Em bé bỏng đang tập đi / Tôi đi du lịch .

- Quả cam ngọt vượt / Chị ấy nói ngọt thật.

Bài 2 :

Hãy xác định nghĩa của các từ được gach chân trong những kết hợp từ dưới đây rồi phân chia những nghĩa ấy thành nghĩa gốc với nghã chuyển :

a)Miệngcười tươi,miệngrộng thì sang, hámiệngchờ sung, trả nợmiệng,miệngbát,miệngtúi, đơn vị 5miệngăn .

b) Xươngsườn,sườnnúi, hích vàosườn,sườnnhà,sườnxe đạp, hởsườn, đánh vàosườnđịch.

* Đáp án :

a)

-Nghĩa gốc:Miệngcười…,miệngrộng… (bộ phận bên trên mặt người giỏi ở phần trước của đầu động vật , cần sử dụng để ăn với nói . Thường được coi là biểu tượng của việc ăn uống với nói năng của bé người : hámiệngchờ sung (ám chỉ kẻ lười biếng, suy ra từ câu chuyện gồm kẻ muốn ăn sung nhưng do lười biếng nên không chịu đi nhặt cơ mà chỉ nằm há miệng chờ mang lại sung rụng vào mồm); trả nợmiệng(nợ về việc ăn uống )

-Nghĩa chuyển:miệngbát,miệngtúi (Phần trên cùng, chỗ mở ra thông với bên phía ngoài của vật bao gồm chiều sâu ) ; công ty 5miệngăn (5 cá nhân trong một gia đình, mỗi người coi như một đơn vị để tính về mặt những ngân sách tối thiểu mang đến đời sống)

b)

-Nghĩa gốc: xươngsườn, hích vàosườn(Các xương phủ quanh lồng ngực từ cột sống đến vùng ức )

-Nghĩa chuyển:sườnnhà,sườnxe đạp (bộ phận bao gồm làm nòng , làm chỗ dựa để tạo nên dáng vẻ của vật ) ; hởsườn,sườnđịch (chỗ trọng yếu , quan tiền trọng)

Bài 3:

Trong những từ gạch chân dưới đây, từ nào là từ đồng âm, từ như thế nào là từ nhiều nghĩa :

a)Vàng:

- Giávàngtrong nước tăng đột biến.

- Tấm lòngvàng.

- Chiếc lávàngrơi xuống sân trường .

b)Bay:

- bác thợ nề đang cầmbaytrát tường.

- Đàn cò đangbaytrên trời .

- Đạnbayvèo vèo .

- Chiếc áo đãbaymàu .

* Đáp án :

a)

- Giávàng:Từ nhiều nghĩa(nghĩa gốc)

- Tấm lòngvàng:Từ nhiều nghĩa(nghĩa chuyển)

- Lávàng:Từ đồng âm

b)

- Cầm baytráttường :Từ đồng âm

- Đàn còbay:từ nhiều nghĩa( nghĩa gốc )

- Đạnbay:từ nhiều nghĩa( nghĩa chuyển)

-Baymàu :từ nhiều nghĩa(nghĩa chuyển )

Bài 4 :

Với mỗi từ dưới đây của một từ, em hãy đặt 1 câu:

a) Cân(làDT, ĐT, TT)

b) Xuân(làDT, TT)

* Đáp án :

a)

- Mẹ em tải một chiếccânđĩa.

- Mẹcânmột nhỏ gà.

- hai bêncânsứccântài .

b) - Mùaxuânđã về .

- Cô ấy đang trong thời kìxuânsắc.

Bài 5 :

Cho những từ ngữ sau :

Đánh trống, đánh giày, đánh tiếng, đánh trứng , đánh đàn, đánh cá, đánh răng, đánh bức điện, đánh bẫy.

Xem thêm: Soạn Bài Chuyen Doi Cau Chu Dong Thanh Cau Bi Dong, Please Wait

a) Xếp những từ ngữ trên theo những nhóm gồm từ đánh cùng nghĩa với nhau.

b) Hãy nêu nghĩa của từ đánh vào từng team từ ngữ đã phân loại nói trên

* Đáp án :

-Nhóm 1:đánh trống, đánh đàn( làm cho phát ra tiếng báo hiệu hoặc tiếng nhạc bằng bí quyết gõ hoặc gảy )

- team 2:đánh giày, đánh răng( khiến cho bề mặt phía bên ngoài đẹp hoặc sạch hơn bằng cách cọ xát )

- team 3:đánh tiếng, đánh bức điện( khiến cho nội dung cần thông tin được truyền đi )

- team 4:đánh trứng, đánh phèn( tạo nên một vật (hoặc chất) nạm đổi trạng thái bằng phương pháp khuấy chất lỏng)

– đội 5:Đánh cá, đánh bẫy(làm mang đến sa vào lưới tuyệt bẫy để bắt )